İDGAM ÇEŞİTLERİ (Harflerin Kaynaşması)
Beş çeşit idgam vardır;
İDGAM-I MİSLEYN
İDGAM-I MAAL GUNNE
İDGAM-I BİLA GUNNE
İDGAM-I MÜTECANİSEYN
İDGAM-I MÜTEKARİBEYN
İdgam-ı Misleyn Ne Demektir?
Kur’an okurken birbirinin aynısı olan iki harf yan yana geldiğinde (birincisi sakin/cezimli, ikincisi harekeli ise) bu harfler birbirine sımsıkı sarılır ve tek bir harfmiş gibi şeddeli okunur. Biz buna "İkizlerin Kaynaşması" diyoruz.
Örneklerle Görelim:
İkiz ب Harfleri: İki tane ب yan yana gelince tek bir şeddeli بّ olur.
İkiz د Harfleri: İki tane د yan yana gelince sanki üzerinde şedde varmış gibi دّ okunur.
Küçük Bir Not:
Eğer bu ikizler ن (Nûn) veya م (Mîm) harfleri ise, onları birleştirirken burnumuzdan tatlı bir ses (gunne) çıkarırız. Harfler sanki birbirine hediye veriyormuş gibi güzelce birleşirler!
1. İdgam-ı Maal Gunne (Şarkı Söyleyen Harfler)
Kur’an okurken sakin nûn (نْ) veya tenvinden sonra şu dört harften biri gelirse:
ي - م - ن - و (Yemin)
Nasıl Okunur? Harfler birbirine karışırken burnumuzdan tatlı, vınlamaya benzer bir ses çıkarırız. Sanki harfler şarkı söylüyormuş gibi olur!
Örnek: مَنْ يَقُولُ okunurken "Mey-yekûlü" şeklinde, ses genizden getirilerek birleştirilir.
2. İdgam-ı Bila Gunne (Sessizce Kaynaşan Harfler)
Sakin nûn (نْ) veya tenvinden sonra şu iki harften biri gelirse:
ل - ر (Lâm ve Râ)
Nasıl Okunur? Bu harfler birleşirken hiç burun sesi (gunne) yapmayız. Harfler birbirine hızlıca ve sessizce bağlanır.
Örnek: مِنْ رَبِّهِمْ okunurken "Mir-rabbihim" şeklinde, nûn harfi tamamen râ harfine dönüşerek okunur.
Unutma: Maal Gunne’de burun sesi var, Bila Gunne’de ise burun sesi yok!
1. İdgam-ı Mütecaniseyn (Aynı Mahalleli Harfler)
Çıkış yerleri (mahreçleri) aynı ama sesleri farklı olan harflerin karşılaşmasıdır. Bu harfler aynı mahallede oturan ama farklı kıyafetler giyen arkadaşlara benzerler. Yan yana geldiklerinde birbirlerine karışırlar.
Bu kural 3 ana grupta olur:
1. Grup (ت - د - ط): Örneğin; قَدْ تَبَيَّنَ okunurken "Kattebeyyene" şeklinde okunur.
2. Grup (ث - ذ - ظ): Örneğin; يَلْهَثْ ذٰلِكَ okunurken "Yelhezzâlike" şeklinde okunur.
3. Grup (ب - م): Sadece اِرْكَبْ مَعَنَا örneğinde vardır; "İrkem-meana" diye okunur.
2. İdgam-ı Mütekâribeyn (Yakın Komşu Harfler)
Hem çıkış yerleri hem de sıfatları birbirine çok yakın olan harflerin karşılaşmasıdır. Bu harfler birbirlerine çok yakın komşu oldukları için hemen kaynaşırlar.
Bu kural 2 grupta görülür:
1. Grup (ل - ر): Sakin ل harfinden sonra ر gelirse; örneğin قُلْ رَبِّ yerine "Kur-rabbi" okunur.
2. Grup (ق - ك): Sakin ق harfinden sonra ك gelirse; örneğin اَلَمْ نَخْلُقْكُمْ yerine "Elem nahlükküm" şeklinde birleştirilir.
Özetle:
Mütecaniseyn: Çıkış yerleri aynı olan kankaların birleşmesidir.
Mütekâribeyn: Birbirine çok yakın komşu olan harflerin birleşmesidir.
İKLÂB: Sihirli Dönüşüm!
İklâb, bir harfin başka bir harfe dönüşmesi demektir. Bu kuralda gizli bir sihir vardır!
Nasıl Yapılır?
Sakin Nun (نْ) veya Tenvin ( ً ٍ ٌ ) harflerinden hemen sonra "Be" (ب) harfi gelirse sihir gerçekleşir!
Bu durumda "N" sesi tamamen kaybolur ve yerine burnumuzdan gelen tatlı bir "M" (Mim) sesi geçer.
İklâb Dedektifi Notu:
Kur’an okurken bu kuralı gördüğünde sesini burnuna hafifçe kaçırarak 2 parmak süresi kadar uzatmalısın.
Dudaklarını hafifçe birbirine değdirerek "Mmmm" sesini hisset!